Một cuộc gọi, một tin nhắn, một lời hứa “việc nhẹ, lương cao” – đủ để hàng loạt lao động Việt Nam dấn bước vào hành trình bị lừa đảo, bị bán, bóc lột, tra tấn ở nước ngoài.
Trong 4 câu chuyện dưới đây, nạn nhân đều sống sót trở về, nhưng kết cục của họ lại hoàn toàn khác nhau: có người sống sót nhờ may mắn, có người trả giá bằng nợ nần, có người mang di chứng tâm lý và có người lại vô tình trở thành mắt xích lan truyền tội ác.
Những câu chuyện này không chỉ là hồi ký đau thương – chúng là bằng chứng cho thấy lừa đảo việc làm đã biến tướng thành một hệ sinh thái tội phạm tinh vi, nhắm thẳng vào nhu cầu mưu sinh và sự cả tin của người lao động.
Khi nạn nhân bị biến thành kẻ đi lừa đảo
Khởi đầu
Vũ Thị Thúy Ngân, 20 tuổi, sinh ra và lớn lên ở TP.Vũng Tàu. Một cô gái trẻ với tương lai rộng mở, nhưng lại lọt vào bẫy “việc nhẹ, lương cao” ở Campuchia. Ban đầu, Ngân chỉ nghĩ đây là cơ hội kiếm tiền nhanh, nhưng thực tế thì khác xa tưởng tượng.
Mọi chuyện bắt đầu khi chị Hồng, 26 tuổi, rơi vào cảnh nợ nần. Chị đăng thông tin bán thận trên mạng xã hội. Chị rủ Ngân đi cùng để có người chăm sóc.
Ai ngờ, điểm hẹn ở Bến xe Miền Đông là bắt đầu của cơn ác mộng. Hai cô gái bị đưa lên xe, chuyển qua nhiều chặng trung chuyển. Cuối cùng đến tòa nhà H., khu tự trị Osmach, Campuchia. Giấy tờ và điện thoại bị thu giữ. Cả ngày lẫn đêm, họ bị giám sát chặt chẽ.
Diễn biến
Tại đây, A Cửu (người Trung Quốc) và Tuấn Anh (người Việt) đưa ra mệnh lệnh: Ngân phải gọi điện lừa đảo Việt kiều ở Mỹ, Canada. Nỗi sợ bị đánh, bị bán đi nơi khác khiến cô không còn lựa chọn.
Khi những cuộc gọi thất bại, Ngân bị bắt phải dụ dỗ bạn bè, người quen sang Campuchia. Một trong số đó là chị N., 22 tuổi, bạn học cấp 3. Ngân hứa hẹn công việc nhẹ nhàng, lương cao, thậm chí có thể mua iPhone 15 chỉ sau một tháng. Tin bạn, chị N. đồng ý và rơi vào tay những kẻ lừa đảo.
Những ngày tiếp theo là địa ngục thật sự. Chị N. bị đe dọa, bị cưỡng bức lao động và bắt thực hiện hành vi lừa đảo. Ngân, vốn là nạn nhân, trở thành “hướng dẫn viên bất đắc dĩ” cho bạn mình. Cô vừa trấn an vừa lo sợ cho chính bản thân.
Mọi thứ xoay quanh nỗi sợ bị đánh và bị bán đi nơi khác. Gia đình hai bên phải chi trả số tiền chuộc lớn để đưa nạn nhân trở về: 130 triệu đồng/người cho Ngân và Hồng, 150 triệu đồng cho chị N.
Tiểu kết từ vụ lừa đảo
Câu chuyện này không chỉ là lừa đảo việc làm đơn thuần. Nó là một chuỗi nạn nhân kép: người bị lừa ban đầu sẽ trở thành công cụ tuyển mộ tiếp nạn nhân khác. Các đối tượng tận dụng hoàn cảnh khó khăn, lòng tin và mối quan hệ cá nhân để mở rộng mạng lưới.
Đây là một chiến thuật tinh vi, tạo ra vòng xoáy tội phạm kéo dài và khó phá.
Nam sinh được băng lừa đảo thả vì thấy ‘có tương lai tươi sáng’
Khởi đầu
Bành Vũ Hiên, 19 tuổi, vừa thi xong đại học, là một chàng trai đầy triển vọng đến từ thành phố Hán Trung, tỉnh Thiểm Tây. Cậu chỉ muốn kiếm một chút tiền trong kỳ nghỉ hè. Cậu mang theo 800 nhân dân tệ từ gia đình để trang trải.
Nhưng một lời mời làm việc trên mạng xã hội đã kéo cậu vào một mạng lưới lừa đảo xuyên biên giới mà chính cậu cũng không thể ngờ.
Người phụ nữ trên ứng dụng tìm việc tự giới thiệu tuyển người dẫn chương trình livestream bán hàng. Cô ta khen Bành “rất đẹp trai và có thể kiếm nhiều tiền”. Y hứa trả chi phí đi lại và sắp xếp chỗ ở tại Vân Nam. Lời mời nghe thật hấp dẫn.
Bành đến Côn Minh, được đưa vào khách sạn đã đặt sẵn, giữ liên lạc với bạn bè; gửi hình ảnh về bữa ăn, địa điểm trực tiếp và khẳng định mình “an toàn và tự do”.
Diễn biến
Nhưng chỉ vài ngày sau, Bành im lặng. Bạn bè bắt đầu lo lắng khi thấy cậu liên tục di chuyển đến gần biên giới Myanmar, cụ thể là Cảng Mạnh Á, cửa khẩu phía tây nam Vân Nam.
Mẹ Bành gọi điện, nhưng đầu dây lại là một người lạ tự xưng là “người Myanmar”. Nỗi lo sợ cậu bị lừa bán, rơi vào tay những kẻ tội phạm khiến bà báo cảnh sát ngay lập tức.
Thực tế còn kinh khủng hơn tưởng tượng. Sau khi đến Vân Nam, Bành bị chuyển đi hơn 10 lần trước khi bị đưa đến một khu phức hợp lừa đảo ở Myanmar.
Cậu không bị ép thực hiện hành vi lừa đảo, nhưng vẫn phải trải qua những áp lực tinh thần. Đầu bị cạo trọc, hành vi thì bị kiểm soát hoàn toàn. Rồi điều bất ngờ xảy ra – tên cầm đầu nhìn cậu và nói: “Cậu còn trẻ, vừa mới thi đại học xong, có tương lai tươi sáng, không thuộc về nơi này”.
Bành được thả, kèm lời dặn: “Hãy chăm chỉ học hành, hiếu thảo với cha mẹ”. Nhóm tội phạm thậm chí hướng dẫn cậu tìm sự giúp đỡ từ Quân đội Nhà nước Wa Thống nhất (UWSA).
Nhờ sự trợ giúp của một người đàn ông địa phương, cậu được thức ăn, thuốc men; và cuối cùng được bàn giao cho chính quyền Trung Quốc. Niềm vui khi trở về nhà, sau gần ba tuần lạc giữa vòng xoáy lừa đảo. Bành vỡ òa hạnh phúc.
Tiểu kết từ vụ lừa đảo
Câu chuyện hi hữu của Bành cho thấy thủ đoạn tinh vi của lừa đảo việc làm xuyên biên giới. Những lời hứa lương cao, công việc “ngon lành” trên mạng là mồi nhử hoàn hảo, nhắm vào sinh viên ít kinh nghiệm xã hội. Dù Bành may mắn được thả, nhưng nhiều người khác không may mắn như vậy.
Theo Liên Hợp Quốc, miền Bắc Myanmar là trung tâm lừa đảo trực tuyến, với khoảng 120.000 người bị bán làm lao động lừa đảo trong năm 2023.
Hành trình trở về của 7 thanh niên sau bẫy lừa đảo việc làm
Khởi đầu
Với chiêu trò “việc nhẹ lương cao”, không ít thanh niên ở các vùng sâu, vùng xa của Việt Nam đã trở thành nạn nhân của các đường dây buôn người xuyên biên giới. Trong số đó, câu chuyện của 7 thanh niên người Jrai ở xã Ia O, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai vẫn ám ảnh nhiều người.
Tháng 6/2022, thông qua tài khoản Facebook, Trần Quang Quyết liên hệ với Cầm Bá Sáu (sinh năm 1995, làng Kloong, xã Ia O). Quyết hứa hẹn: công ty vi tính ở Tây Ninh đang tuyển người, lương 18–20 triệu đồng/tháng.
Sáu từ chối. Nhưng Quyết đưa ra lời hứa hấp dẫn: nếu giới thiệu người khác đi làm, sẽ được trả 1 triệu đồng/người. Sáu đồng ý giới thiệu bạn bè. Trong đó có 7 thanh niên, gồm hai anh em ruột Puih Thái (SN 1994) và Puih Đại (SN 1998).
Diễn biến
Niềm tin vào những lời hứa suông đã kéo họ vào một con đường đầy rủi ro. Từ Ia O, các thanh niên được đưa xuống TP.Hồ Chí Minh, rồi vận chuyển qua biên giới Tây Ninh, Long An sang Campuchia bằng đường tiểu ngạch.
Tại đây, chúng bị bán cho một công ty với tổng số tiền 13.000 USD, khoảng 300 triệu đồng. Công việc yêu cầu sử dụng mạng xã hội và máy vi tính để thực hiện hành vi lừa đảo. Nhưng tất cả đều không đủ trình độ, có người chỉ học hết lớp 5.
Thay vì công việc mơ ước, họ bị bỏ đói, đánh đập. Họ bị yêu cầu gọi điện về gia đình đòi tiền chuộc lên đến 150 triệu đồng/người. Sau nhiều lần mặc cả, mức chuộc được giảm còn 90 triệu đồng/người và thấp nhất là 60 triệu đồng. Với những gia đình đồng bào dân tộc thiểu số sống chủ yếu bằng nghề nông, đây là một khoản tiền khổng lồ.
Các gia đình cùng nhau gửi đơn tố cáo đến cơ quan chức năng. Lực lượng biên phòng phối hợp với phía Campuchia giải cứu thành công 7 nạn nhân và truy cứu trách nhiệm các đối tượng buôn người.
Tuy nhiên, trở về không có nghĩa là hết khó khăn. Hơn hai năm trôi qua, Puih Thái và Puih Đại vẫn đang gánh khoản nợ 80 triệu đồng. Công việc bấp bênh, thu nhập thấp, và hậu quả tinh thần của vụ việc vẫn còn đè nặng.
Tiểu kết từ vụ lừa đảo
Câu chuyện này cho thấy rõ cách thức lừa đảo việc làm nhắm vào nhóm thanh niên thiếu thông tin và thu nhập thấp. Những lời hứa việc nhẹ, lương cao là mồi nhử. Nhưng phía sau là hệ thống buôn người tinh vi, sẵn sàng lợi dụng sự thiếu hiểu biết để trục lợi.
Việc các nạn nhân bị bán sang nước ngoài, ép làm công việc vượt khả năng và bị tống tiền gia đình – phản ánh mức độ nghiêm trọng của lừa đảo việc làm kết hợp buôn người.
Thoát khỏi ‘sòng bài tử thần’ lừa đảo lao động ở Campuchia
Khởi đầu
Ben Yeo, người Malaysia, từng là chuyên viên tư vấn tổ chức hội nghị đầu tư của chính phủ tại Campuchia và Myanmar. Khi công việc gặp khó khăn, Ben và vợ là Moira quyết định tìm một công việc ổn định hơn.
Một công ty quảng cáo tại Bavet, giáp tỉnh Tây Ninh, Campuchia, tuyển trợ lý nhân sự và chia bài. Họ kiểm tra giấy phép công ty, thấy có đăng ký kinh doanh hợp pháp và giấy phép tuyển dụng do Campuchia cấp.
Đầu năm 2024, họ sang Campuchia. Ngay khi đến tòa nhà công ty, linh cảm bất an xuất hiện. Họ bị cấm ra ngoài. Xung quanh là tường cao, dây kẽm gai và camera giám sát. Bọn chủ lộ rõ bản chất: “Đây không phải sòng bạc. Thực tế tụi tao đang lừa đảo.”
Diễn biến
Tháng đầu tiên, Ben và Moira phản kháng. Họ ngồi vào bàn làm việc nhưng không thực hiện các cuộc gọi lừa đảo. Tuy nhiên, cách này không hiệu quả. Ben kể: “Bọn chúng nói nếu tôi không gọi điện, họ sẽ cưỡng bức vợ tôi. Họ dọa bằng bình chữa cháy, túi ni lông trùm đầu… đủ kiểu.”
Muốn được thả, họ phải trả 20.000 USD tiền chuộc. Ben nhiều lần gọi điện cho mẹ đang ở Úc cầu cứu. Một đêm, trong tuyệt vọng, Ben gửi vị trí qua Google với tin nhắn cuối cùng: “Con không chờ được nữa. Hạn chót vào tối mai. Con không biết chuyện gì sẽ xảy ra.” Gia đình xoay sở nhưng không đủ tiền. Ben bị nhốt riêng trong phòng giam.
Nhờ người quen có thế lực ở Campuchia, Ben và Moira được chuyển sang đồn cảnh sát khác. Trong quá trình thẩm vấn, các cơ quan chống buôn người liên tục “moi” chi tiết để buộc tội anh. Cuối cùng, họ được trả tự do, đưa đến cơ sở lưu trú do tổ chức từ thiện điều hành. Ba tháng sau, họ được về nhà với điều kiện ký biên bản không truy tố bọn lừa đảo.
Tiểu kết từ vụ lừa đảo
Trường hợp Ben Yeo minh họa rõ ràng thủ đoạn lừa đảo việc làm quốc tế. Nạn nhân được dụ bằng công việc “ổn định, lương cao”. Nhưng thực tế là bị ép làm các hoạt động tội phạm, gánh nợ, bạo lực và cưỡng bức. Đây không chỉ là vấn đề cá nhân, mà còn liên quan đến pháp lý và quyền con người.
Bẫy lừa đảo “việc nhẹ lương cao” – Tiền mất, mạng nguy
Bốn câu chuyện trên đều có một sợi chỉ đỏ chung: những lời hứa hẹn “việc nhẹ, lương cao” là cạm bẫy tinh vi, nhắm vào sự thiếu kinh nghiệm, khó khăn về kinh tế và cả niềm tin vào người khác.
Điểm chung của các nạn nhân là họ đều đang ở trong trạng thái dễ tổn thương. Họ là sinh viên mới tốt nghiệp, thanh niên ở vùng sâu vùng xa, người thất nghiệp.
Chỉ cần một lời mời hấp dẫn, một hình thức môi giới qua mạng xã hội hay qua người quen, họ sẵn sàng bước chân vào con đường nguy hiểm mà không lường trước hậu quả.
Các nghiên cứu gần đây ở Đông Nam Á cho thấy, hình thức lừa đảo này đang phát triển với quy mô quốc tế, kết hợp lừa đảo trực tuyến và buôn người, biến con người thành nô lệ hiện đại.
Bài học lớn: Nhận việc làm ở nước ngoài cần kiểm chứng thông tin, liên hệ cơ quan chính phủ hoặc đại sứ quán. Không dựa vào lời hứa trên mạng xã hội hay qua môi giới không chính thức. Với các cộng đồng dễ tổn thương, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và giám sát tuyển dụng lao động là cấp thiết để ngăn chặn thảm họa.
Bài viết thuộc series iVIEC an toàn – Việc làm an tâm, giúp ứng viên xây dựng được hiểu biết cơ bản về an ninh phi truyền thống trong tuyển dụng và tìm kiếm việc làm. Đọc thêm các bài viết cùng chủ đề tại đây.
